काठमाडौं । इरानमाथि अमेरिका–इजरायलको आक्रमणमा सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीको मृत्यु भएको छ। इरानी मिडियाले खामेनीको मृत्यु पुष्टि गरेको छ।

यो युद्धले फेरि एकपटक विश्वव्यापी तनाव बढाएको छ र तेलको मूल्यका बारेमा चिन्ता चरम सीमामा पुगेको छ। यदि रिपोर्टहरु विश्वास गर्ने हो भने अर्को हप्ता कच्चा तेलको मूल्यमा उल्लेखनीय उतारचढाव आउन सक्छ। यस युद्धका कारण होर्मुज अफ स्ट्रेटमा जहाजहरु रोकिएका छन्। जसले मध्यपूर्वबाट तेल आपूर्तिमा बाधा पुर्याएको देखिन्छ।

इरानमाथि अमेरिका–इजरायलको आक्रमण र इरानको प्रतिशोधात्मक हमलाका बीचमा होर्मुज अफ स्ट्रेटमा तेल जहाजहरु अवरुद्ध भएको खबरले विश्वव्यापी तनाव बढाएको छ। किनकि विश्वव्यापी तेल खपतको लगभग २०% यस मार्गबाट गुज्रन्छ र कुनै पनि अवरोधले मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि निम्त्याउन सक्छ। यसले थप मूल्य वृद्धि र दीर्घकालीन प्रभाव निम्त्याउन सक्छ।

इरानसँग अमेरिका–इजरायल युद्धको डरले तेलको मूल्य पहिले नै बढेको थियो। शुक्रबार अन्तर्राष्ट्रिय बेन्चमार्क ब्रेन्ट क्रुड प्रतिब्यारेल ७ महिनाको उच्चतम स्तर ७२.८७ डलरमा बन्द भयो। इरानले तेल क्षेत्रमा प्रभुत्व जमाउँछ। दैनिक लगभग १६ लाख ब्यारेल तेल निर्यात गर्छ। जसमध्ये धेरैजसो चीनमा जान्छ। यदि आपूर्ति अवरुद्ध भयो भने चीनले विश्व बजारमा तेलका लागि अन्यत्र जानेछ। यसले गर्दा मूल्यमा तीव्र वृद्धि हुन सक्छ।

होर्मुज अफ स्ट्रेटले दैनिक विश्वव्यापी तेल आपूर्तिको लगभग २० प्रतिशत बोक्छ। यो एउटा अत्यन्त संवेदनशील चोकप्वइन्ट हो र कच्चा तेल मुख्यतया खाडी उत्पादक देशहरु साउदी अरेबिया, इराक, संयुक्त अरब इमिरेट्स, कुवेत र कतारबाट यस साँघुरो करिडोरबाट बग्छ। जुन चीन, भारत, जापान र दक्षिण कोरियाजस्ता प्रमुख एसियाली बजारहरुमा पुग्छ। यद्यपि युद्धले अवरोधहरु निम्त्याइरहेको छ। विश्लेषकहरुका अनुसार इरानलाई यो जलमार्ग बन्द गर्ने प्रयास गर्नुको कुनै फाइदा छैन। किनकि यसले आफ्नै निर्यात काट्नेछ र आफ्नो एकमात्र प्रमुख ग्राहक चीनलाई हानि पुर्याउनेछ।

सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिजको युद्धपूर्वको प्रक्षेपणका अनुसार यदि इरानले ट्यांकर ट्राफिकमा बाधा पुर्यायो भने कच्चा तेल प्रतिब्यारेल ९० डलरभन्दा बढी हुन सक्छ। अब युद्ध बढ्दै जाँदा र इरानका सर्वोच्च नेता खामेनीको मृत्युको खबरसँगै तनाव बढेको छ। –एजेन्सी